Janus, ters yönlere bakan iki yüze sahip olarak tasvir edilen bir Roma tanrısıdır. Janus, geçitlerin, kapıların, bitişlerin ve başangıçların tanrısıdır.

Janus, geçmişten geleceğe, bir durumdan başka bir duruma, bir görüşten başka bir görüşe, genç insanların olgunluğa ermesi gibi geçişleri ve değişimleri sembolize etmek için de kullanılmıştır. Aynı zamanda, zamanı temsil eden bir figür olarak da kullanılmıştır çünkü bir yüzüyle geçmişi, diğer yüzüyle de geleceği aynı anda görebilmektedir. Janus’a ekim ve hasat zamanlarının başında, evliliklerde, doğumlarda, her ayın başında, hatta bazı kültürlerde her sabah ibadet edilmiştir.

Janus’un Roma mitolojisindeki pek çok diğer karakterin aksine Yunan mitolojisinde karşılığı yoktur. İlk buluntularda Janus, bir yüzü sakallı, bir yüzü sakalsız olarak portre ediliyordu. Bu farkın Ay’ı ve Güneş’i ya da yaşlıyı ve genci sembolize ettiği düşünülüyor. Daha sonraki bulunan paralarda iki yüzü de sakallı ve sağ elinde bir anahtar olarak ifade edilmiş. İsminin kökeni Eturya dilindeki kapı anlamına gelen “jauna” dan geliyor. Janus, Pers ve Yunan kültürünün aksine İtalyan ve Vedic kültüründe sıkça karşılaştığımız bir figür.

Janus’un İtalyan Kültüründeki Yeri:
Janus, mitolojiye göre Coelus(Uranüs) ve Hecate(Yunan mitolojisinde Artemis) nin, ya da Apollo ve Creusa’nın çocuğudur. Bir dönem İtalya’ya hükmetmiştir(İtalya’nın ilk hükümdarı olduğuna inanılıyor) ve aynı zamanda Janiculum adlı şehrin kurucusudur. Aurelius Victor’a göre, Janus bir insandı ve yaptıklarından dolayı Romalılar tarafından tanrılaştırılmıştı. Janus, döneminin en parlak beyinlerinden biriydi. Janiculum’un kurucusu olarak, şehrin insanlarına yılın mevsimlerini, gemiciliği ve paranın kullanımını, adaletin kanunlarını ve bu kanunların altında mutluluk içinde yaşamayı öğretmişti. Aynı zamanda, halkına tapınaklar kurmayı, mısır ve üzüm yetiştirmeyi öğretmişti.

Janus’un Vedic Kültüründeki Yeri:
Veda, Hinduism dininin kutsal kitabındaki yazılara verilen addır. Vedic kültürdeki Janus mitosunda, Janus dört yüzlü ifade edilmiştir. Bu dörtyüzün her biri Ay’ın Yay burcundaki evrelerini, yani mevsimleri temsil ediyordu. Bir yüzü ayın dolunay evresindeydi ve ilkbahar ekinoks zamanını, başka bir yüzü yeni ay, güz ekinoksunu, başka bir yüzü yarımay, kış gün dönümünü, sonuncusu da yarımay, yaz gündönümünü temsil ediyordu.

Birçok dilde Ocak ayının etimolojik kökeni Janus’a dayanmaktadır:

Danimarka: Januar

Flemenkçe: Januari

Fince: Tammikuu

Fransızca: Janvier

Almanca: Januar

İtalyanca: Gennaio

Norveççe: Januar

Farsça: Jaanveeyeh

Portekizce: Janeiro

İsveççe: Januari