Topaz, florlu alüminyum silikat yapısında, kimyasal formülü Al2SiO4 (F,OH)2 olan değerli taş özelliklerine sahip bir silikat mineralidir. Kristal sistemi ortorombiktir (dikdörtgenler prizması) ve kristallerin her biri prizma biçiminde olup bitişleri piramidal şekildedir. Topazın bir diğer ismi zebercettir. Sertlik derecesi Moh’ nun Skalasında 8.0 dır. Yani zümrütten daha sert, yakut veya safirden daha bir kademe daha yumuşaktır.

Katışıksız topaz ya da zebercet tamamen saydamdır fakat çoğu zaman renklendirilmektedir. Topazın en yaygın rengi şarap sarısı ya da saman sarısı rengidir. En yaygın renk bu olduğundan hemen hemen tüm sarı taşlar topaz olarak adlandırılır. Hatta sarı cama bile topaz denildiği olmuştur. Halbuki topaz çok daha değerlidir ve sadece bir renk özelliğinden ötürü genel bir isim alacak bir mineral de değildir. Renginden ötürü bir diğer karıştırma da Kuvars mineralinin Sitrin türüyle olmaktadır. Sitrin bir türdür fakat topaz bir mineraldir. Sadece renkleri benzerdir. Tüm bu benzerlikler ama derin farklar bir renkli taşı değerlendirmenin ne kadar detaylarda gizli olduğunu bir kere daha ortaya koymaktadır. Maalesef ki sadece rengine bakarak bir taşa isim vermek çok mümkün değildir. Özellikle de saydam taşlarda bu değerlendirme bir hayli zordur. Mutlaka gerekli testlerden geçirmeli ve emin olmadan bir hüküm sürülmemelidir.

Topaz, sarı rengin haricinde mavi, pembe, yeşil, beyaz renklerde de bulunur. Saydamlık dereceleri çoğunlukla tamdan yarıma doğru uzanır.Topaz, gemolojide Kasım ayının taşıdır fakat astrolojik veriler bize Haziran ayını işaret etmektedir. Topaza uygulanan yenileme yöntemleri renk değişimleri amaçlı olarak ısıyla ve radyasyonla müdahale edilerek yapılmaktadır. Burada bahsedilen radyasyon kesinlikle insanlara zararlı olmayan türde olanıdır.  Bu işlemlere maruz bırakılan topazlarda renk ton ve yoğunluklarında değişmeler olmaktadır.

Topaz genellikle pegmatitlerin ve granitlerin arasında kristalleşir. Bulunduğu yerler; Ural Dağları, Afganistan, Sri Lanka, Çek Cumhuriyeti, Almanya, Norveç, Pakistan, İtayla, İsveç, Japonya, Brezilya, Meksika ve Amerika Birleşik Devletleri’dir. Brezilyadan çıkan bazı topaz kristalleri yüzlerce kg’ı bulmaktadır. Bu boyutlardaki kristalleri görme imkânımız ancak müzelerde olabilir.

Topaz, Kızıldeniz’de St. John Adasının antik zamanlardaki ismidir ve günümüze Grek kökenli olarak topazios kelimesinden ulaşmıştır. Dediğimiz gibi Topaz sert bir yapıya sahip olup çizilmelere karşı oldukça dayanıklıdır fakat içsel yapısı itibariyle sert bir darbeye maruz kaldığında veya ani ısı değişimleri söz konusu olduğunda kırılıp, parçalanabilir. Bu nedenle asla ultrasonik yıkama makinelerinde temizlenmemelidirler.

En güvenli temizleme yöntemi ılık sabunlu suda yumuşakça bir fırçayla olmalı ve ardından iyice durulandığından emin olunup, yumuşak taş bezleriyle kurulanmalıdır.

Son Yazılar

Kategoriler

Son Yazılar